Typisch Zweeds

Wat is nu eigenlijk typisch Zweeds? Fika, rode huisjes, gehaktballetjes en midsommar kennen we ondertussen wel. Maar er zijn ook van die kleine dingen die je pas opvallen als je hier bent.

Na meer dan 25 jaar in Stockholm vind ik dit ondertussen doodnormaal. Tot er bezoek uit België komt en iemand vraagt: “Waarom doet iedereen dat hier eigenlijk?”

Rustig, stil en graag wat ruimte

Een van de eerste dingen die je misschien opmerkt: Zweden zijn over het algemeen vrij rustig en soms wat gereserveerd. Dat betekent niet dat ze onvriendelijk zijn.

Op de metro wordt niet luid gepraat en ook in winkels en restaurants ligt het volume vaak wat lager dan bij ons. In de lift kan het perfect stil zijn en aan een bushalte hoef je niet vlak naast iemand anders te gaan staan.

Persoonlijke ruimte is belangrijk. Een Zweed zal niet snel naast je gaan zitten als er verderop nog een vrije plaats is. En een stilte hoeft hier niet onmiddellijk opgevuld te worden met een gesprek.

Misschien past lagom hier wel bij: niet te veel, niet te weinig. Gewoon genoeg.

Aanschuiven – in de rij staan

Zweden zijn goed in aanschuiven. Of beter gezegd: ze hebben er systemen voor bedacht zodat ze zelfs niet echt meer in een rij hoeven te staan.

Bij de apotheek, Systembolaget, de slager of sommige winkels trek je een nummertje en wacht je rustig je beurt af.

En belangrijk: ook als er niemand anders staat, neem je dat nummertje. Doe je dat niet en komt er na jou iemand binnen die wél een nummer neemt, dan heb je het systeem in de war gestuurd. En daar houden Zweden niet van.

Eerst eruit, dan erin

Ook op het openbaar vervoer bestaan er ongeschreven regels.

Als de metro aankomt, laat je eerst de mensen uitstappen voordat je zelf instapt. Heel logisch natuurlijk, maar het valt me op dat Stockholmers daar behoorlijk consequent in zijn.

En dan de roltrap. rechts staan, links gaan. Wie geen haast heeft, blijft rechts. Links is voor wie nog net die metro wil halen of gewoon vindt dat iedereen veel te traag is.

Ga je met z’n tweeën gezellig naast elkaar staan, dan zul je vrij snel merken dat er iemand achter je staat te wachten en “ Ursääääkta” met een zucht in de stem uitspreekt.

Schoenen uit

Word je bij iemand thuis uitgenodigd? Dan gaan de schoenen uit.

Ook op feestjes waar iedereen mooi gekleed is, staat er aan de voordeur vaak een verzameling schoenen en loopt iedereen binnen op sokken of pantoffels.

In de winter begrijp je meteen waarom. Sneeuw, water, zand en strooizout wil je liever niet door je hele huis meenemen.

Wat is het hier proper – netjes!

Dat is iets wat ik heel vaak van bezoekers hoor: “Wat is het hier proper!”

Stockholm is natuurlijk geen stad zonder afval, maar de straten, parken en openbare ruimtes zijn over het algemeen netjes en verzorgd. Er ligt relatief weinig afval op straat en je ziet overal vuilnisbakken.

Misschien heeft het ook iets te maken met die typisch Zweedse gedachte dat de openbare ruimte van iedereen is. Je laat je afval dus niet zomaar achter voor iemand anders.

Na zoveel jaren zie ik het zelf bijna niet meer. Tot iemand uit België opmerkt hoe schoon de stad is – en dan besef ik weer dat het inderdaad opvalt.

Buiten zijn, ongeacht het weer

Regen? Een frisse windvlaag? Grijze lucht?

Voor veel Zweden is dat geen reden om binnen te blijven. ”Det finns inget dåligt väder bara dåliga kläder” = ”er bestaat geen slecht weer, alleen slechte kleding”

Kinderen spelen buiten, mensen gaan wandelen en in Stockholm zitten de terrassen verrassend vroeg in het voorjaar alweer vol. Zodra de eerste zonnestralen verschijnen, worden dekentjes bovengehaald en zit iedereen met het gezicht richting zon.

En vooral: niet te veel gedoe

Misschien is dat uiteindelijk wat ik zelf het meest Zweeds vind. Niet te luid, niet te opvallend, rekening houden met de mensen rondom je en zorgen dat alles een beetje vlot verloopt. Gebruik gewoon gezond verstand.

Rustig aanschuiven. Je nummer nemen. Rechts staan op de roltrap. Eerst de anderen laten uitstappen.

Allemaal kleine dingen. Maar net die kleine dingen maken dat je na een paar dagen begint te merken: ik ben in Zweden.